نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسنده
استادیار گروه حقوق مالکیت فکری، دانشکده حقوق، دانشگاه قم، قم، ایران
چکیده
کلیدواژهها
عنوان مقاله [English]
نویسنده [English]
This research critically examines the quality of using fiqhi texts in two scholarly articles within the scope of obligations law. The first article asserts that if a promisor breaches the "commitment to sell specific property" by engaging in a "conflicting transaction," the conflicting transaction remains valid; however, according to the jurists, the promisee has the right to claim compensation for the breach. The second article claims that it is possible to validate the "theory of unilateral commitment" in the context of "binding offers" by referencing the views of certain jurists, and to declare the invalidity of "contrary actions" and "conflicting transactions" in light of a "binding offer." This study demonstrates that the aforementioned interpretations attributed to the jurists are incorrect. The approach taken in interpreting fiqhi texts and analyzing their content is flawed. Jurists have not considered the possibility of claiming compensation for the breach of the "commitment to sell specific property" through conflicting transactions, nor have they addressed the invalidity of contrary actions and conflicting transactions in relation to binding offers. The unscientific approach to the use of fiqhi texts in legal research poses obstacles to the proper development of legal literature. A greater effort must be made in the analysis and application of fiqhi content, steering clear of a purely quantitative perspective.
کلیدواژهها [English]
بر اساس متن مقاله، نتایج به شرح زیر است:
ادعاها و نسبتهای داده شده به فقیهان در دو مقاله مورد نقد، درست نیست.
این ادعا که صاحب جواهر، امام خمینی و محقق خویی ضمانت اجرای تخلف از قرارداد «تعهد به فروش عین معین» را صحت معامله معارض و امکان مطالبه بدل از ناقض تعهد میدانند، مطابق با واقع نیست.
محتوای کلام فقیهان مذکور ارتباطی با مدعای مقاله ندارد.
مطالبه بدل از منظر امام خمینی و محقق خویی، ناظر به جایی است که قرارداد اصلی فسخ میشود و در این صورت عوضین باید به مالکان قبلی برگردد و در صورت تعذر استرداد عین عوضین، بدل آنها مسترد میشود.
کلام صاحب جواهر مربوط به شرط طلق بودن مورد معامله است و با نسبت داده شده به ایشان فاصله زیادی دارد.
نسبت دادن پذیرش نظریه ایجاب ملزم با مبنای تعهد یکجانبه به علامه مجلسی و محقق نائینی درست نیست و این نهاد با مبانی عالمان مذکور سازگار نیست.
هیچ دلیل معتبری ارائه نشده است که نهاد موضوع بحث از سوی محقق طباطبایی یزدی مورد پذیرش قرار گرفته باشد.
چنین نوشتارها و نسبتدادنها، جز آشفته شدن ادبیات حقوقی ایران، نتیجهای ندارد و عمرها و سرمایهها را بر باد میدهد و مانع توسعه صحیح دانش حقوقی میشود.
در ضمانت اجرای تخلف از تعهد پیشین با انجام تصرفات اعتباری منافی، در متون فقهی اختلاف نظر شدید وجود دارد.
از بین نظرات موجود در اینباره، دیدگاه «عدم نفوذ مُراعی» قابل تأیید است و نظرات دیگر دارای اشکال است.
احسانی، احمد (۱۳۸۹). نهضت تولید علم. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.
اصفهانی، محمدحسین (۱۴۳۱ ق). حاشیة کتاب المکاسب. قم: أنوار الهدی، ج ۵.
افتخاری، جواد (۱۳۸۲). حقوق مدنی (۳). تهران: میزان، ۱۳۸۲.
امینی، منصور؛ اعظمی چهار برج، حسین (۱۳۸۷). «وضعیت حقوقی معاملات معارض با قرارداد تعهد به فروش عین معین». مجله تحقیقات حقوقی، دوره ۱۱، شماره ۴۷.
انصاری، مرتضی (۱۴۲۲ ق). فرائد الاصول. قم: مجمع الفکر الاسلامی، ج ۱.
انصاری، مرتضی (۱۴۲۲ ق). کتاب المکاسب. قم: مجمع الفکر الاسلامی، ج ۵.
بجنوردی، سید حسن (۱۴۱۹ ق). القواعد الفقهیة. قم: نشر الهادی، ج ۵.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر (۱۳۷۸). حقوق تعهدات. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش.
جعفری لنگرودی، محمد جعفر (۱۳۸۰). فلسفه حقوق مدنی. تهران: انتشارات کتابخانه گنج دانش، ج ۱.
حسینی مراغی، سید میر عبدالفتاح (۱۴۱۸ ق). العناوین. قم: مؤسسه نشر اسلامی، ج ۲.
شهید ثانی، زین الدین (۱۴۲۶ ق). الروضة البهیة. قم: مجمع الفکر الاسلامی، ج ۲.
شهیدی، مهدی (۱۳۸۱). اصول قراردادها و تعهدات. تهران: مجد.
شهیدی، مهدی (۱۳۸۷). مجموعه مقالات حقوقی. تهران: مجد.
طباطبایی حکیم، سید محسن (۱۴۱۶ ق). مستمسک العروة الوثقی. قم: مؤسسة دار التفسیر، ج ۱۰.
طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم (۱۴۲۹ ق). حاشیة کتاب المکاسب. قم: نشر طلیعه نور، ج ۳.
طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم (۱۴۱۵ ق). سؤال و جواب. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
طباطبایی یزدی، سید محمد کاظم (۱۴۱۹ ق). عروة الوثقی (المحشی). قم: انتشارات جامعه مدرسین، ج ۵.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۴). قواعد عمومی قراردادها. تهران: شرکت انتشار، با همکاری شرکت بهمن برنا، ج ۱.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۷). مقدمه علم حقوق. تهران: شرکت سهامی انتشار.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۷۷). ایقاع. تهران: نشر دادگستر.
کاتوزیان، ناصر (۱۳۸۲). وصیت در حقوق مدنی ایران. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.
مجلسی، محمد باقر (۱۴۱۱ ق). نظم اللئالی (معروف به سؤال و جواب). قم: دار الکتب الاسلامی.
محقق داماد، سید مصطفی؛ دارائی، محمدهادی (۱۳۹۱). «مطالعه تطبیقی اسباب زوال ایجاب»، ویژه نامه شماره ۱۰ مجله تحقیقات حقوقی.
محقق داماد، سید مصطفی و همکاران (۱۳۸۹). حقوق قراردادها در فقه امامیه. تهران: سمت، ج ۲.
محقق داماد، سید مصطفی و همکاران (۱۳۹۰). حقوق قراردادها در فقه امامیه. تهران: سمت، ج ۱.
محقق داماد، سید مصطفی (۱۳۸۸). نظریه عمومی شروط و التزامات در حقوق اسلامی. تهران: مرکز نشر علوم اسلامی.
موسوی خمینی، سید روح الله (۱۳۷۹). کتاب البیع. تهران: مؤسسه نشر و تنظیم آثار امام خمینی، ج ۵.
موسوی خمینی، سید روح الله (۱۴۱۰ ق). کتاب البیع. قم: مؤسسه اسماعیلیان، ج ۵.
موسوی خمینی، سید روح الله (۱۳۷۲). استفتائات. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج ۲.
موسوی خوئی، سید ابوالقاسم (۱۴۲۵ ق). التنقیح فی شرح المکاسب. قم: مؤسسة احیاء آثار الامام الخوئی، ج ۵.
موسوی خوئی، سید ابوالقاسم (بی تا). مصباح الفقاهة. قم: مطبعه سیدالشهداء، ج ۷.
نائینی، محمد حسین (۱۴۰۴ ق). فوائد الاصول. قم: مؤسسه نشر اسلامی، ج ۱ و ۲ (دو جلد در یک مجلد).
نائینی، محمد حسین (۱۴۳۳ ق). منیة الطالب. قم: مؤسسه نشر اسلامی، ج ۲.
نائینی، محمد حسین (۱۴۳۳ ق). منیة الطالب. قم: مؤسسه نشر اسلامی، ج ۳.
نجفی، محمدحسن (۱۳۷۴). جواهرالکلام. تهران: دار الکتب الاسلامیة، ج ۲۲.
)